«مینیاتورهای زنگان» برداشتی آزاد از نغمات محلی زنجان با عنوان «زنجان هاوالاری » است. این پژوهش نه ادعای ثبت دقیق یا نُت‌نگاری دقیق این نغمه‌ها را دارد و نه قصد دارد قطعه‌ای مشابه با آن‌ها ارائه دهد. در تصنیف مینیاتورهای زنگان، آثار صوتی عاشیق‌های زنجان، مبنای کار بوده‌اند. این مجموعه شانزده قطعه‌ای تلاش دارد با بهره‌مندی از ایده‌های ملودیک و ریتمیک موجود در این هاواها، کُمپوزیسیون‌های موجزی به فرم‌های دو بخشی، سه بخشی یا روندو ارائه دهد، به همین دلیل نام «مینیاتور» بر آن‌ها نهاده شده است. نام، مُد و تمپوی مینیاتورها برگرفته از هاوایی است که متریال از آن وام گرفته شده و طبیعتاً مُنطبق بر مُدها و مقامات موسیقی آذربایجان است؛ در برخی قطعات، صرفاً به لحاظ فواصل، شباهتی با مُد میکسولیدین اروپایی دیده می‌شود، اما این تشابه تنها در فواصل بوده و شامل رفتارهای ملودیکِ ویژة آن مُد نمی‌شود. در تعیین مُد قطعات و ریتم ملودی‌ها، از تِم برداشت شده از ملودی عاشیق‌ها تبعیت شده است؛ و در فرآیند تنظیم از اصول کلاسیک اروپا به‌عنوان ابزاری برای بسط دادن ساختار و چندصدایی کردن استفاده شده است، نه برای تحمیل قواعد کلیشه‌ای یا محدود کردن خلاقیت ذاتی نغمة محلی، لذا قوانین حاکم بر موسیقی کلاسیک در اینجا با شدت کمتری اعمال شده‌اند. یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های ساختاری، شیوة پایان‌بندی است؛ مینیاتورها لزوماً به دنبال کادانس کامل با حل شدن در تونیک نیستند. پایان‌های باز در بسیاری از قطعات رایج است؛ آن‌ها در جایی خاتمه می‌یابند که حس شنونده را به ادامة موسیقی در اجراهای شفاهی متمایل سازد. این پایان‌ها اغلب بر روی درجات فرعی مُدال یا نیم‌کادانس‌ها متمرکز می‌شوند تا پیوستگی ملودیک و مُدال حفظ شود؛ این رویکرد، حس “ناقص بودن” و انتظار برای ادامه‌ شنیدن و تسلسل مینیاتورها را تقویت می‌کند. این مجموعه برای دو بخش‌صدایی نوشته شده است. برای ایجاد بافت دو صدایی از تکنیک‌های کُنترپوانی متنوعی نظیر کانُن، کُنترملودی، فیگورِ ریتمیکِ ثابت به‌صورت اُستیناتو، و پاساژهای کُروماتیک و نُتِ پدال استفاده شده است. همچنین، بهره‌مندی از حرکت‌های موازی به‌صورت اُکتاو، پنجم یا چهارم دید می‌شود. این تلاش، ادای احترامی است به حافظة موسیقایی این دیار و اُمید به زنده نگه داشتن اصالت عاشیقی در قالب‌های نوین هنری.

دئیک قافیه